“Mahremiyet hastane kapısında bitmez”

Sağlık hizmeti sırasında hastanın bedeni, özel hayatı ve kişisel tercihlerine ilişkin mahremiyetinin korunması, hasta haklarının önemli unsurları arasında yer alıyor. Özellikle muayene sırasında kimlerin odada bulunabileceği, hastanın hekim tercihi ve rıza şartı, sağlık hizmetinin güven ve saygı içerisinde yürütülmesi açısından önem taşıyor. Adana’da bir hastanede yaşandığı kamuoyuna yansıyan hasta mahremiyeti tartışmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Avukat Muhammed Ali Özdemir, hastaların sahip olduğu hakları ve hastanelerde uyulması gereken hukuki kuralları anlattı. Hasta mahremiyetinin sağlık hizmeti alınırken de korunması gerektiğini belirten Özdemir, şöyle konuştu: “Hasta mahremiyeti, hastaneye gidince geride bıraktığımız bir hak değildir. İnsan, sağlık hizmeti alırken de bedeni ve özel hayatı üzerinde söz sahibidir. Geçtiğimiz günlerde Adana’da yaşanan olayla ilgili olarak her ne kadar tüm ayrıntılar bilinmese de bu konu hakkındaki hukukun temel kabulleri açıktır. Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 21’inci maddesi, muayenenin mahremiyete uygun şekilde yürütülmesini öngörmektedir.”

“MUAYENEDE RIZA ŞART”

Eğitim ve araştırma hastanelerinde de hasta mahremiyetinin geçerli olduğunu vurgulayan Özdemir, “Bir hastane eğitim ve araştırma hastanesi olsa bile eğitim amaçlı orada bulunan kişilerin muayene esnasında yer alabilmesi için hastanın rızasının alınması gerekir. İlgisiz kişilerin içeride bulunmaması şarttır. Muayene edilen kişi kendi hastası değilse, bir doktor dahi olsa hiçbir şekilde içeride yer almamalıdır.” dedi.

“MUAYENEDE MEVZUAT ŞART”

Muayene sırasında kapı ve örtünme düzeninin korunmasının da önemli olduğunu ifade eden Özdemir, “Kapı ve örtünme düzeninin muhafaza edilmesi ve hastanın mahremiyetinin korunması, tedavi sürecinin hukuka uygun ve insan onuruna yaraşır şekilde gerçekleşebilmesi için bir ön şarttır. Kişinin eğitim ve araştırma hastanesinde muayene olması, mahremiyet hakkından tamamen vazgeçtiği anlamına gelmez. Muayene, kanunla ve ilgili mevzuatla öngörülen kurallara riayet edilerek gerçekleştirilmelidir” dedi.

“HEKİM TERCİHİ HASTANIN HAKKI”

Kadın hastaların kadın doktor talebine de değinen Özdemir, hastaların kişisel tercih ve hassasiyetlerine saygı gösterilmesi gerektiğini belirtti. Av. Özdemir, “Kişinin istediği hekime muayene olabilmesi en doğal hakkıdır. Özellikle kadın vatandaşlarımız inanç sebebiyle, kişisel tercihlerinden ötürü veya kendilerini daha rahat hissetmelerinden kaynaklı olarak kadın hekim tercihinde bulunabilirler. Bu tercihlere saygı duyulmalı ve gerekli imkânlar sağlanmalıdır. Kapı ve örtünme düzenine riayet edilmeli, muayene sırasında kadın doktordan başka ilgisiz kişilerin içeride bulunmaması sağlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

“BEYAZ KOD, HASTAYI SUÇLU YAPMAZ”

Beyaz Kod uygulamasına ilişkin de değerlendirmede bulunan Özdemir, sağlık çalışanlarının güvenliğinin önemli olduğunu ancak uygulamanın da amacına uygun kullanılması gerektiğini söyledi. Özdemir, “Sağlık çalışanlarının mesleklerini güvenli bir şekilde icra etmeleri esastır. Ancak kendilerine tanınan hakların kötüye kullanılmaması da gerekir. Herhangi bir yaralama veya tehdit durumu olmaksızın, sadece mahremiyet talebinde bulunulması ya da muayenenin reddedilmesi nedeniyle ‘Beyaz Kod’ verilmesi, hakkın kötüye kullanılması anlamına gelir. Beyaz Kod verilmesi, hastanın otomatik olarak suçlu olduğu sonucunu doğurmaz; gerekli araştırmalar ve tahkikatlar yapılır, deliller bir bütün hâlinde değerlendirilir” diye konuştu.

MAHREMİYET İHLALİNDE BAŞVURU YOLLARI

Mahremiyetinin ihlal edildiğini düşünen vatandaşların başvurabileceği mercileri de sıralayan Özdemir, “Vatandaşlarımız hastanelerin Hasta Hakları birimlerine, başhekimliklere, İl Sağlık Müdürlüklerine, SABİM 184 veya CİMER hatlarına şikâyette bulunabilirler. İhlalin daha ağır sonuçlar doğurması durumunda ise Cumhuriyet Başsavcılıklarına başvurulabilir; tazminat ve ceza soruşturması yollarına gidilebilir” dedi. Hastanelerde hasta mahremiyetinin korunması için alınması gereken önlemlere de dikkat çeken Özdemir, özellikle eğitim amaçlı muayenelerde hastanın rızasının alınmasının şart olduğunu belirtti. Özdemir, sağlık hizmetlerinde hem hastaların hem de sağlık çalışanlarının haklarının korunması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı: “Hepimizin ortak temennisi; kadın hastalarımızın insan onuruna, vücut bütünlüğüne ve mahremiyet haklarına riayet edilerek hizmet alması, sağlık çalışanlarımızın da güvenli bir ortamda mesleklerini icra edebilmeleridir.”