Deprem gerçeği ve ortak sorumluluk

Batman ve birçok ilçe ile kırsal yerleşim alanlarında hissedilen bu büyük afet, saat 04.17 ve 13.24’te yaşanan sarsıntılarla birlikte, resmî kayıtlara göre çok ağır can ve mal kayıplarına yol açmıştır. Kamu binaları dâhil olmak üzere binlerce yapı yıkılmış; ulaşım ağları, havaalanları, altyapı sistemleri ile eğitim ve sağlık kurumları ciddi ölçüde zarar görmüştür.

Deprem sonrasında yüz binlerce insan barınma ihtiyacıyla karşı karşıya kalmış, ortaya çıkan tablo yalnızca bireysel yaşamları değil, toplumsal ve ekonomik yapıyı da derinden etkilemiştir. Bu ölçekteki bir yıkımın, ülke bütçesi üzerinde oluşturduğu ek yük ve uzun vadeli sonuçları, afetlere hazırlık ve risk yönetiminin ne denli hayati bir konu olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur.

Bununla birlikte, depremin hemen ardından yürütülen arama kurtarma çalışmaları, ulusal ve uluslararası dayanışmanın önemini açık biçimde göstermiştir. Enkaz altındaki canlara ulaşmak için gösterilen yoğun çaba, insanî sorumluluk ve ortak vicdan açısından anlamlı bir örnek olarak hafızalarda yer etmiştir. Hayatını kaybeden tüm vatandaşlarımıza rahmet diliyoruz.

Depremin yol açtığı yıkım ve kayıpların telafisi, herhangi bir siyasal tartışmanın konusu hâline getirilmeden; toplumsal sorumluluk bilinciyle, yaraların hızla sarılması ve vatandaşların kalıcı, güvenli ve sıcak yuvalarına kavuşturulması ekseninde ele alınmalıdır. Bu yaklaşım, sürecin sağlıklı ilerlemesi ve toplumsal güvenin korunması açısından da önem taşımaktadır.

Depremin yaralarının sarılması sürecinde; geçici barınma alanlarından kalıcı konutlara geçiş, eğitim ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve günlük yaşamın yeniden düzenlenmesi amacıyla kapsamlı çalışmalar yürütülmektedir. Bir yandan enkaz ve moloz kaldırma faaliyetleri devam ederken, diğer yandan yeniden inşa süreçleri başlamış; pek çok şehir ve yerleşim alanı adeta geniş ölçekli bir çalışma sahasına dönüşmüştür.

Ancak depremler yalnızca yaşandıkları anlarla sınırlı olaylar değildir. Asıl önemli olan, bu tür büyük afetlerin ardından kalıcı dersler çıkarabilmektir. Deprem gerçeği, göz ardı edilmesi mümkün olmayan ve sürekli dikkate alınması gereken bir doğa olayıdır. Bu nedenle şehirleşme politikaları, yapı stoklarının durumu ve altyapı sistemlerinin dayanıklılığı, bütüncül ve bilimsel bir yaklaşımla ele alınmalıdır.

Yeni yerleşim alanlarının planlanmasında ve mevcut yapıların değerlendirilmesinde, risk analizleri ve bilimsel veriler temel alınmalıdır. Özellikle eski yapı stoklarının, kentsel dönüşüm kapsamında ele alınarak daha güvenli yaşam alanlarına dönüştürülmesi, gelecekte yaşanabilecek benzer afetlerin etkisini azaltmak açısından büyük önem taşımaktadır.

Sonuç olarak, deprem gerçeğiyle yaşamayı öğrenmek zorunda olan bir ülkede, afetlere hazırlıklı olma anlayışının geçici değil, kalıcı bir toplumsal bilinç hâline gelmesi gerekmektedir. Deprem, ne zaman gerçekleşeceği bilinmeyen ancak her an yaşanabilecek bir olgudur. Bu nedenle alınacak önlemler ve yapılacak planlamalar, kısa vadeli çözümlerden ziyade uzun vadeli ve sürdürülebilir bir perspektifle ele alınmalıdır.