Batman’da yeni acıların yaşanmaması için ne yapabiliriz?

Bir aile dağılıyor, yakınları tarifsiz bir acıyla baş başa kalıyor ve toplum olarak hepimiz derinden sarsılıyoruz. Her olayın ardından hep aynı soruyu soruyoruz: Neden oldu? Belki de bu sorunun yanına bir yenisini ekleme zamanı geldi: Bir sonraki acıyı yaşamamak için bugün ne yapabiliriz?

Olayların ardından sadece üzülmek, başsağlığı dilemek ya da konuyu birkaç gün konuşup kapatmak yetmiyor. Asıl mesele, yaşananların arkasındaki nedenleri anlayıp yeni acıların önüne geçmek için vakit kaybetmeden harekete geçmek. Bu sorumluluk sadece ailelerin değil; sağlık kurumlarının, eğitimcilerin, yerel yönetimlerin, sivil toplumun ve kısacası hepimizin.

Öncelikle soruna hislerle değil, bilimsel verilerle yaklaşmalıyız. Batman Üniversitesi, İl Sağlık Müdürlüğü, psikologlar, psikiyatristler, sosyologlar ve sosyal hizmet uzmanlarının katılımıyla kapsamlı bir saha çalışması yapılabilir. Hatta Batman’da düzenlenecek bir İntihar Önleme Sempozyumu, bu mücadele için güçlü bir başlangıç olur. Tabii bu çalışma kâğıt üzerinde ya da toplantı salonlarında kalmamalı. Vakaların hangi yaş gruplarında yoğunlaştığı; işsizlik, ekonomik darlık, ailevi çatışmalar, yalnızlık ve eğitim durumu gibi faktörlerin ne derece etkili olduğu net biçimde ortaya konmalı. Burada amaç kimseyi suçlamak ya da hedef göstermek değil; doğrudan kaynağa inip doğru çözümü üretmek. Çünkü kaynağını bilmediğimiz bir sorunu çözemeyiz.

Bir insan hayatının en zor döneminden geçerken destek almaya karar verdiğinde, karşısında net bir sistem bulmalı. ‘Nereye gideceğim, kiminle konuşacağım’ sorusunun cevabı açık olmalı. Riskli durumlarda kişi zaman kaybetmeden uzmana ulaşabilmeli. Bazen bir insanın ihtiyacı karmaşık çözümler değildir. Kendisini yargılamadan dinleyecek bir uzman, bir aile üyesi ya da bir öğretmen bile hayati bir eşik olabilir. Topluma şunu açıkça anlatmak zorundayız: Yardım istemek bir zayıflık değil, hayata tutunma kararlılığıdır.

Yasını tutan bir aile, sadece kaybın acısıyla boğuşmuyor. Suçluluk duygusu, çaresizlik ve çevrenin baskısı da bu yükü ağırlaştırıyor. Bu yüzden ailelere yalnızca olayın hemen ardından değil, ihtiyaç duydukları her dönemde destek olunmalı. Psikologlar ve sosyal hizmet uzmanları süreç boyunca onların yanında yer almalı. Unutmamak gerekir ki, en derin yaralar dışarıdan görünmeyenlerdir.

Okullara ve öğretmenlere de büyük bir sorumluluk düşüyor. Bir öğrencinin aniden içine kapanması, davranışlarının değişmesi veya yoğun bir umutsuzluk sergilemesi gözden kaçırılmamalı. Buradaki gaye gençleri etiketlemek değil; yardıma ihtiyacı olanı vaktinde fark edip doğru yere yönlendirmektir. Bir öğretmenin içtenlikle soracağı tek bir nasılsın sorusu bile bazen bir hayatı değiştirebilir.

Meseleyi sadece gençlerle sınırlamak eksik olur. Kadınlar, erkekler, gençler ve yaşlılar farklı yükler taşıyor. İşsizlik, ailevi sorunlar, yalnızlık ya da psikolojik baskılar altında ezilen herkes için erişilebilir bir destek ağı kurulmalı. En önemlisi de bu destek sunulurken insanın onuru gözetilmeli.

Toplumun manevi ve kültürel değerleri de bu süreçte yapıcı bir rol üstlenebilir. Din görevlileri yargılayan değil; anlayan, dinleyen ve umut veren bir dil benimseyebilir. Ancak ruhsal sorunların çözümünde tıbbi ve psikolojik desteğin esas olduğu unutulmamalı. Manevi destek ile sağlık hizmetleri birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan unsurlardır.

Batman Valiliği, belediyeler, sağlık ve eğitim kurumları, sivil toplum kuruluşları ile mahalle muhtarları ortak bir hat üzerinden hareket etmeli.

Batman genelinde kolay ulaşılabilir bir Kriz Destek ve İletişim Ağı kurulabilir. Mahallelerdeki gençlik merkezleri, aile danışma birimleri ve muhtarlıklar da bu yapının aktif bir parçası haline getirilebilir.

Önemli olan, bu mekanizmaları yalnızca kriz anlarında hatırlamak değil; sorun büyümeden fark eden, doğru yere yönlendiren ve gerektiğinde hızlıca müdahale eden kalıcı bir yapıya dönüştürmektir.

Büyük projelerden önce, insanı gerçekten dinleyecek bir kulak gerekir. Komşuluk ilişkilerini, mahalle kültürünü, hal hatır sormayı hatırlamalıyız. Çalınan bir kapı, sorulan samimi bir nasılsın ve birkaç dakikalık sohbet sanıldığından çok daha kıymetlidir. Dışarıdan güçlü görünen birinin içinde nasıl bir fırtına koptuğunu her zaman bilemeyiz.

İntihar vakalarının haberleştirilme dili de kritik bir konudur. Sansasyonel başlıklardan, olayın detaylarını ve yöntemini anlatmaktan kesinlikle kaçınılmalı. Bunun yerine toplumu bilinçlendiren ve profesyonel desteğe yönlendiren bir yaklaşım sergilenmeli. Bir haberin değeri izlenme sayısıyla değil, toplumda bıraktığı etkiyle ölçülür.

Her acının ardından “Neden? diye sormak önemli, ancak asıl sormamız gereken şu: Bir insanımızı daha kaybetmemek için bugün ne yapıyoruz?

Gerekçe ne olursa olsun; çözüm birbirimizi gerçekten dinlemekle, bilimsel verilerle ve uzman görüşleriyle hareket etmekle mümkün. Bu mesele tek bir ailenin ya da tek bir kurumun değil, bütün Batman’ın ortak sorumluluğudur.

Bir hayatı kurtarmak devasa projelerle başlamaz.

Zamanında fark etmekle başlar, doğru kişiye yönlendirmekle başlar, bazen sadece dinlemekle, bazen de ihtiyaç duyulduğu an uzatılan bir elle başlar.

Batman’ın yeni bir acıyla sarsılmasını beklemeden harekete geçmek zorundayız. Kaybettikten sonra üzülmektense, kaybetmeden önce ne yapabileceğimizi konuşmak ve uygulamak çok daha değerlidir.