DOLMA ASLA BİR YEMEK OLARAK DOLMA DEĞİLDİR

Bazı yemekler ve içecekler vardır ki sadece beslenme ile ilgili değildir. Bu kültürden kültüre değişebilir veya aynı kültür içindeki kimilerince benimsenmeyebilir de.

Mesela ben ömrümün yarısında hiç kahve içmemiştim. Acımtırak tadı ve azıcık olması beni irite ederdi. Ta ki evlenene kadar. Eşim sayesinde kahve içmeye alıştım ve bende günün yoğun temposunda kısa bir mola, bir dinlence ile anlam buldu bu içecek. Kişiye kahve ısmarlanması ile ilgili kıymet bilirlik vurgusu yapılmış, özdeyişler oluşmuş, kuru bir kahvenin kırk yıl hatırı vardır denilmiştir.  O yüzden de kahve sadece kahve demek değildir.

Ayrıca çay içmek zaten bizim kültürümüzde tartışmasız milli bir içecek unvanına sahiptir. Kahvede aylak aylak oturanda içer bu içeceği, sosyalleşmek için çay ocağında saatlerini tüketenlerde. Kahvaltının da, yol yorgunluğunun da başrol oyuncusudur. Akşam yemeğinden sonrada tıpkı misafirlikte olduğu gibi ikram edilir bu güzel içecek. Uzakdoğu’da ritüelli sunulanı da var, İngilizlerin 5 çayı gibi kurabiye, kekle sunulanı da. Çay aynı zamanda anne ve babanın akşamleyin günün anlam ve önemine binaen yaptıkları tatlı sohbetlerin bir parçasıdır da. Anne, baba ve çocuklardan oluşan çekirdek aile o çay seramonisi ile bir araya gelir, herkes eteğindekini döker ve başlarlar koyu bir sohbete. O yüzden deçay sadece çay demek değildir

Yemeklerden ise dolma, yine hemen hemen her yörenin vazgeçilmezidir diyebiliriz. Ama Siirt Araplarının geleneksel gastronomisi içinde dolma gerçekten de ayrıcalıklı bir yere sahiptir ve benim de kendi ailem ve sülalemden bildiğim gibi dolma yemeği çok farklı anlamlara gelen pozitif enerjiye sahip bir yemektir. Dolma genelde anne ve büyük ablalarla yapılan bir yemek olduğu için kollektif bir özellik taşır ve insanlara etkileşim imkânı sunar. Yaprakları sarılırken 7 sülalenin dedikosudusoslanır, şikayetler dile getirilir ve hemen herkesin az çok bir emeği ile oluşturulur bu yemek. O yüzden ilkokuldayken eve geldiğimizde daha kapıdan dolmanın kokusunu aldık mı pozitif duygular tetiklenmeye başlardı. Kesin misafirler var ve eğer şanslıysak dolmalardan bazılarının içine gizlenen Şans eti bize çıkabilir. O yüzden de dolma sadece dolma demek değildir

Tırşık yemeği Batman’da düğün yemeklerinin başkahramanıdır ve murad üstünde olan gençlere “tırşıkını ne zaman yiyeceğiz” diye takılmacalar hep bu yemek ile yapılır. Pilavı, kavurması, tatlısı her ne ikramı varsa da bir düğün yemeğinde olmazsa olmazımız tırşıktır hep. Ülkenin her yerinde bu yemeğe “türlü yemeği” dense de ve her yörenin katkı malzemeleri az da olsa birbirinden farklı olsa da bizdeki tırşık yemeği sadece tırşık yemeğideğildir.

Danuk kazanları yaşı 40 üstünde olanların çocukluk anılarında bir festival olarak anlam bulur. Fabrikasyon bulgur çıkmazdan önce annelerimiz, halalarımız danukları kapı önünde kurulan dev kazanlarda pişirir ve her gelene teklifsiz ikram ederlerdi.

Özel zamanlarda sac üstünde pişirilen Nane Sele öyle bir bellek oluşturmuş ki İstanbulun göbeğinde satıcı teyzeye nane sele ne kadar dediğimizde “gözleme oğlim gözleme” diye azar işitmiştik büyük abilerimizden kahkahalar eşliğinde

Kerenk, şelim, acur, dolmık…vs. bunlar da yine biraz tebessüm ve birazda nostalji duygularını çağrıştıran yiyecekler listesindedir ve o yüzden de sadece basit birer yemek olmaktan çok ötededirler.

Fastfood yemek tarzını bir kültür olarak benimseyen, getiryemek ve yemeksepeti gibi türlü platformlardan yemek siparişi verip aile bütünlüğünü bir kenera atan yeni jenerasyon bu yazının konusunu anlayabilecek mi? Hiç sanmıyorum.

Daha önceden de paylaşmış olabilirim bu klibin linkini. Yazının nostaljik yönüyle harmoni içinde olan bu şarkıyı mümkünse yazı ile birlikte okuyun derim.