Tatil mi yapıyoruz gösteriş mi?

Eskiden dinlenmek, nefes almak, bir nebze olsun şehir karmaşasından uzaklaşmak için çıkılan tatiller; artık bir ayrıcalık, bir üstünlük ispatı ve ne yazık ki bir “sınıf atlama” tiyatrosuna dönüştü.

Aynı soruyu kendi şehrimize, Batman’a uyarlayarak sormak lazım: Biz ne zaman dinlenmeyi bıraktık da başkalarına hayatımızı ispatlama derdine düştük?

Batman, son onlarca yılda hızla büyüyen, ekonomik dengeleri, ticari dinamikleri ve sosyal yapısı çok kısa sürede kabuk değiştiren bir şehir. Şehrin bu hızlı kabuk değişimi, beraberinde ciddi bir sosyolojik olguyu da getirdi: “Sonradan görmelik” veya daha kibar bir ifadeyle, kendini kanıtlama telaşı.

Eskiden Batman’da yaz ayı geldiğinde memlekete, köye, yaylaya gidilirdi. Aileler bir araya gelir, mütevazı sofralar kurulur, gerçek anlamda zihnen ve bedenen bir dinlenme yaşanırdı. Bugün ise tatil, Batmanlı için bir dinlenme aracı değil; sosyal medyada, akraba grubunda veya kahve sohbetlerinde “Bakın ben neredeyim, nereye kadar yükselebildim” mesajı verme podyumuna dönüştü.

Bodrum’un, Antalya’nın ya da Ege kıyılarının pahalı otellerinde atılan her konum bilgisi, havuz kenarında bilerek kadraja sokulan marka çantalar, kahve fincanının arkasından gösterilen otel bileklikleri… Bütün bunlar gerçekten o tatilden keyif alındığı için mi paylaşılıyor, yoksa Batman’daki komşuya, akrabaya, meslektaşa bir “sınıf gösterisi” yapmak için mi?

Ne yazık ki ikincisi.

Günün sonunda Batman’a dönüldüğünde, kart borçlarıyla boğuşan ama Instagram hikâyelerinde “lüks bir hayat sürüyormuş” imajı çizen insanlarla doldu etrafımız. Kendi kültürünün, dinginliğinin ve sadeliğinin yerini; başkasının gözüne girmeye çalışan, sürekli bir şeyleri sergileme ihtiyacı duyan yapay bir yaşam tarzı aldı. Bir mekâna gidildiğinde yemeğin tadından çok, o yemeğin fotoğrafının Batman’daki çevrede nasıl bir algı yaratacağı hesaplanıyor.

Sonradan görmeliğin en belirgin özelliği, sahip olunan imkânı sindirememek ve onu sürekli bir güç gösterisi olarak başkalarının gözüne sokmaktır. Tatil, insanın kendisiyle baş başa kaldığı, iç dünyasını tazelediği özel bir alandır. Onu bir statü yarışına, bir “ben de buradayım” çığlığına dönüştürdüğümüzde geriye ne tatilin tadı kalıyor ne de yaşanan anın kıymeti.

Şehrimizin insanının artık şu soruyu kendine sorması gerekiyor: Biz gerçekten gezmek ve dinlenmek mi istiyoruz, yoksa Batman’ın dedikodu çarkına malzeme üretecek bir gösterinin figüranı olmak mı? Gerçek zenginlik, gidilen otelin yıldız sayısında değil; o tatilden döndüğümüzde ruhumuzun ne kadar dinlenmiş olduğunda saklıdır.