Çocuğunuzdan özür dileyebiliyor musunuz?

Ancak gözden kaçan bir gerçek vardır: Çocuklar, güçlü ebeveynden değil; adil ve tutarlı ebeveynden güven öğrenir.

Birçok anne baba çocuğuna bağırdıktan, haksız bir suçlamada bulunduktan ya da duygusal olarak sert bir tepki verdikten sonra içten içe pişmanlık hisseder. Fakat özür dilemek söz konusu olduğunda geri adım atar. Çünkü zihindeki şu inanç devreye girer: “Çocuğumdan özür dilersem otoritem sarsılır.”

Oysa gelişim psikolojisi bize tam tersini gösterir. Çocuk için güven duygusu, ebeveynin hatasız olmasından değil; hatasını fark edip onarabilmesinden doğar. Özür dilemek, otoriteyi zayıflatmaz. Aksine, çocuğa şu güçlü mesajı verir: “İlişkilerde hata olabilir ama telafi de vardır.”

Çocuklar adalet duygusunu evde öğrenir. Eğer ebeveyn her durumda haklıysa, çocuk iki yoldan birini seçer: Ya bastırılmış bir öfke geliştirir ya da kendi duygularını değersizleştirir. Her iki durumda da içsel güven zedelenir.

Özür dilemek; ebeveynin güçsüzlüğü değil, psikolojik olgunluğudur. “Az önce sana sert konuştum, bu doğru değildi” diyebilen bir anne ya da baba, çocuğuna sadece özür dilemeyi değil; sorumluluk almayı öğretir. Bu, çocuğun ileriki ilişkilerinde sınır koyabilmesi, haksızlığa uğradığında ses çıkarabilmesi ve kendi hatasını kabul edebilmesi için temel bir modeldir.

Bugün yetişkinlikte yaşanan birçok ilişki problemi, çocuklukta deneyimlenen tek taraflı otoritenin izlerini taşır. Sürekli haklı olan ebeveyn, sürekli suçlu hisseden çocuk yaratabilir. Oysa sağlıklı aile yapısında güç dengesi korkuya değil; karşılıklı saygıya dayanır.

Belki de ebeveynliğin en zor ama en dönüştürücü sorusu şudur: Çocuğum beni korktuğu için mi dinliyor, yoksa güvendiği için mi?

Ve belki de bu hafta kendimize şu küçük deneyi yapabiliriz:

Bir hata yaptığımızda savunmaya geçmeden durmak…

Açıklama yapmadan önce anlamaya çalışmak…

Ve gerekiyorsa tek bir cümle kurmak:

“Yanıldım.”

“Bu konuda seni incittim.”

“Daha iyi yapabilirdim.”

Çocuklar mükemmel ebeveynlere ihtiyaç duymaz. Güvenebilecekleri, duygusal olarak ulaşabilecekleri yetişkinlere ihtiyaç duyarlar. Çünkü bir çocuğun kalbinde açılan en güvenli alan, otoritenin sertliğinde değil; ebeveyninin insani cesaretinde büyür.