Teslimiyet bir yenilgi mi, yoksa özgürleşme mi?

Belirsizlik karşısında zihnimiz bir cevap, bir plan, bir güvence arıyor. Çünkü kontrol etmek, çoğu zaman bize güvende olduğumuz hissini veriyor. Oysa hayatın en yorucu yanlarından biri belki de tam burada başlıyor: Kontrol edemediğimiz şeyleri kontrol etmeye çalışmak.

Psikolojik açıdan baktığımızda, kontrolümüzün dışında olan şeyleri değiştirmeye ne kadar çok enerji harcarsak, kendi yaşamımız üzerinde gerçekten etkili olabileceğimiz alanlara o kadar az enerji bırakabiliriz. İşte tam bu noktada, çoğu zaman yanlış anlaşılan bir kavram çıkıyor karşımıza: teslimiyet.

Teslim olmak…

Bu kelime çoğumuzda pes etmeyi, mücadeleyi bırakmayı, güçsüzleşmeyi ya da başımıza gelen her şeyi sorgulamadan kabullenmeyi çağrıştırıyor. Oysa psikolojik açıdan teslimiyet, bunların hiçbiri olmak zorunda değil. Gerçek teslimiyet, gerçeklikle savaşmayı bırakabilmektir. Çünkü kabul etmek, onaylamak değildir. Bir ilişkinin bittiğini kabul etmek, o ilişkinin sana iyi geldiğini düşünmek değildir. Bir insanın değişmeyeceğini kabul etmek, onun davranışlarını haklı bulmak değildir. Geçmişte yaşananları kabul etmek, yaşananların doğru olduğunu söylemek değildir. Kabul etmek yalnızca şunu söyleyebilmektir: “Bu oldu. Artık bununla savaşmak yerine, bundan sonra kendim için ne yapabileceğime bakacağım.” Belki de iyileşmenin önemli bir aşaması tam olarak burada başlar. Çünkü bazen bizi yaşadığımız olaydan çok, o olayın başka türlü olmasını istemeye devam etmek yorar.

“Keşke böyle olmasaydı…”

“Keşke beni anlasaydı…”

“Keşke değişseydi…”

“Keşke geçmişte farklı davransaydım…”

Zihin bu “keşke”lerin içinde uzun süre kaldığında, bugünümüzü de geçmişin içinde yaşamaya başlayabiliriz. Carl Gustav Jung’un analitik psikoloji yaklaşımı, insanın kendi iç dünyasına bakmasını ve bilinçdışı süreçlerini fark etmesini önemser. İçimizde görmek istemediğimiz duygular, korkular, çatışmalar ve ihtiyaçlar da ruhsal dünyamızın bir parçasıdır. Bazen kendimizle yüzleşmek, değiştirmeye çalışmaktan daha dönüştürücüdür. Çünkü kabul etmediğimiz şeyle sürekli mücadele ederiz. Ve insan bazen hayatını yaşamak yerine, hayatında yaşanmış bir şeyi düzeltmeye çalışarak yıllar geçirebilir. Oysa bırakmak, geçmişi silmek değildir. Geçmişin üzerimizdeki hükmünü sona erdirmektir.

TESLİMİYET ÇARESİZLİK DEĞİLDİR

Teslimiyet, “Ne yaparsam yapayım değişmez.” demek değildir.

Tam tersine…

Teslimiyet, enerjimizi nereye harcadığımızı fark etmektir. Başkalarının davranışlarını kontrol edemeyiz; fakat kendi sınırlarımızı belirleyebiliriz. Geçmişi değiştiremeyiz; fakat geçmişin bugünümüzü yönetmesine izin vermemeyi öğrenebiliriz. Bir başkasının bizi seçmesini sağlayamayız; fakat kendimizi seçebiliriz. Hayatın bütün virajlarını ortadan kaldıramayız; fakat o virajlarda nasıl yol alacağımızı öğrenebiliriz. Belki de teslimiyet tam olarak burada başlar: Kontrolümüzün sınırını fark ettiğimiz yerde. Bir fırtınada dimdik durmaya çalışan sert bir dal kırılabilir. Rüzgârla birlikte esneyebilen bambu ise fırtına sona erdiğinde yeniden doğrulabilir. Hayatta da bazen güçlü olmak, hiç eğilmemek değildir.

Bazen güç, esneyebilmektir.

Bazen bırakmak kaybetmek değildir.

Bazen bırakmak, artık bize ait olmayan bir yükü taşımayı reddetmektir. Ve belki de en zor bıraktığımız şey, olayın kendisinden çok, onun başka türlü olabileceğine dair beklentimizdir. Çünkü insan bazen gerçeğe değil, gerçeğin değişeceği umuduna tutunur.

Birinin bir gün anlayacağına…

Birinin bir gün değişeceğine…

Bir ilişkinin bir gün istediğimiz hâle geleceğine…

Geçmişte yaşananların bir gün hiç yaşanmamış gibi hissedileceğine…

Oysa bazı kapılar, onları zorladığımız için değil; artık zorlamayı bıraktığımız için görünür hâle gelir. Teslimiyet, direksiyonu bırakıp arabayı kaderin eline teslim etmek değildir. Direksiyonda kalıp yolun her virajını kontrol edemeyeceğimizi kabul etmektir. Bu ayrım çok önemlidir. Çünkü sağlıklı teslimiyet insanı pasifleştirmez. Aksine, insanın gücünü yeniden kendi hayatına yöneltmesini sağlar.

Zihnimizin sürekli, “Bunu nasıl değiştirebilirim?” sorusundan, “Bu durumda kendim için ne yapabilirim?” sorusuna geçmesiyle içimizde başka bir alan açılır. Ve belki de huzur, hayatın istediğimiz hâle gelmesiyle değil; hayatın şu anki hâliyle savaşmayı bırakmamızla başlar. Belki bugün kendimize şu soruyu sormanın tam zamanıdır: Hayatımda sıkı sıkıya tuttuğum, bırakmaktan korktuğum ve artık bana hizmet etmeyen ne var?

Bir insan mı?

Bir ilişki mi?

Geçmişte yaşanmış bir olay mı?

Bir beklenti mi?

Yoksa yıllardır kendime yüklediğim bir “olmak zorundayım” hâli mi? Belki de özgürleşmek için her şeyi çözmemiz gerekmiyordur. Belki bazı şeyleri çözmek yerine, bırakmamız gerekiyordur. Çünkü bazen hayatı değiştiren şey daha fazla çabalamak değil; enerjimizi doğru yerde kullanmayı öğrenmektir. Ve belki insanın kendisine verebileceği en büyük özgürlük şudur:

“Artık bununla savaşmak zorunda değilim.” Çünkü bırakmak her zaman vazgeçmek değildir. Bazen bırakmak, kendini yeniden seçmektir.