Açık Mod
Koyu Mod
Sistem Modu
Dar, ahşap bir köprü düşünün. Altından derin bir nehir akıyor. Köprünün bir ucunda bir kadın, öbür ucunda bir adam duruyor. İkisi de karşıya geçmek istiyor. İkisi de kıpırdamıyor.
Kadın düşünüyor: “Önce o yürüsün. Ben zaten çok yürüdüm.”
Adam düşünüyor: “Önce o yürüsün. İlk adımı atan kaybeder.”
Mevsimler geçiyor. Ama köprüye yakından bakan biri bir ayrıntı fark eder: Tam ortadaki tahtalar aşınmış. İkisi de geceleri, kimse görmesin diye, köprünün ortasına kadar yürümüş ve geri dönmüş. Sorun karşıya geçmek istememek değil. Sorun, ilk adımın yenilgi sayılması.
Terapi odasında bu bekleyişe sık rastlarım. Kollar kavuşturulmuş, bakışlar kapıda olur. Cümleler “ben” ile değil, “o” ile başlar. İnsan büyüyebilir, meslek sahibi olabilir, bir hayat kurabilir. Ama ilişkide ilk adım söz konusu olduğunda yedi yaşındaki bir çocuğun refleksiyle köprünün ucunda bekleyebilir. Yaş almak ile olgunlaşmak aynı şey değildir.
Yürümek, hissetmemek demek değildir
Duygusal olgunluk, hiç öfkelenmemek ya da kırılmamak demek değil. Öfke de kırgınlık da insana ait. Köprüde yürüyen kişi korkmayan kişi değil, korkusuyla birlikte yürüyendir. Asıl mesele, duygular geldiğinde ne yaptığımız. Hissettiğimizi tanıyor muyuz? Davranışımızın sorumluluğunu alıyor muyuz?
Olgun insan duygularını inkâr eden değil, duygularının yönetimini başkasına bırakmayandır.
Köprünün temeli çocuklukta atılır
Çekim ve heyecan bir ilişkiyi başlatır. Sürdürmek başka bir beceri ister: dinlemek, geri adım atmak, anlaşmazlığı ilişkiyi yıkmadan konuşabilmek.
Bağlanma kuramı, yakınlık kurma biçimlerimizin erken dönem ilişkilerimizden etkilendiğini ortaya koyar. Çocuklukta duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmamış biri, yetişkinlikte yakınlık kurarken zorlanabilir. Kimi köprüye korkuyla tutunur, kimi incinmemek için hiç adım atmaz.
Ama temel, köprünün kaderi değildir. Geçmiş bugünü açıklar, bizi ona mahkûm etmez. Kendi ilişki örüntülerimizi fark ettiğimizde onları değiştirme ihtimalimiz de doğar.
Özür beklemek bazen bir güç pazarlığına dönüşür
Köprünün iki ucunda bekleyenlerin cümleleri hep benzerdir: “Sen beni bu hâle getirdin.”
“Ben böyle davranıyorsam sebebi sensin.”
“Önce o özür dilesin.”
Üçünün ortak noktası, kişinin kendi payına değil karşısındakinin tepkisine bakması. “Önce o dilesin” bir özür beklentisi gibi görünür, ama bazen bir güç pazarlığına dönüşür. İlk adımı atan kaybeder sanılır. Her tartışma kazanılması gereken bir savaşa çevrilir.
Oysa insan hem incinmiş hem de incitmiş olabilir. Kırgınlığını kabul ederken verdiği zararı da görebilmelidir. Özür dilemek haklılıktan vazgeçmek değildir. Çoğu zaman ilişkiye duyulan saygının ifadesidir. Bazen birbirini anlayabilmek, haklı çıkmaktan çok daha değerlidir.
Öbür uçtaki kişi, bizden bir parça taşıyor olabilir
Jung’un önemli kavramlarından biri olan yansıtma, kişinin kendisinde kabul etmekte zorlandığı bazı duygu ve özellikleri başkasında görmesiyle ilgilidir. Jung’un gölge kavramı da insanın kendisinden sakladığı, tanımakta veya kabul etmekte zorlandığı yönlerine işaret eder. Köprünün öbür ucuna baktığımızda gördüğümüz kişinin bir kısmı, nehirde titreyen kendi yansımamız olabilir.
Kendi yetersizlik duygusuyla yüzleşemeyen biri, karşısındakini sürekli yetersiz bulabilir. Terk edilme korkusunu tanımayan biri, partnerinin her mesafesini sevgisizlik sanabilir. Bazen bir insana duyduğumuz yoğun öfke, onun davranışlarından çok kendi iç dünyamız hakkında da ipucu taşır. Parmağımızı karşıya çevirmeden önce kendimize şu soruları sorabilmek, olgunluğun başlangıcıdır:
* Ben neden bu kadar çabuk öfkeleniyorum?
* Eleştirildiğimde neden kendimi değersiz hissediyorum?
* Karşımdakini gerçekten dinliyor muyum, yoksa yalnızca anlaşılmayı mı bekliyorum?
Yanıtlar kolay gelmez. Ama kendine dönüş yolculuğu tam da bu sorularla başlar.
Peki, herkes ilişki kurabilecek olgunlukta mı?
Sevilmek, anlaşılmak, birine ait olmak isteyebiliriz. Bu çok insani bir arzu. Ama yakınlığı istemek ile yakınlığın sorumluluğunu taşıyabilmek aynı şey değildir. Anlayış beklemek kadar anlayış göstermek, sevilmek kadar sevebilmek gerekir.
Olgunluk kusursuz olmak değildir. Hatasını görebilmek, gerektiğinde yardım isteyebilmek, ilişkideki payını üstlenebilmektir.
Belki de kendimize sormamız gereken şu: Gerçekten bir ilişki yaşamaya hazır mıyız, yoksa yalnızca birinin bizi sevmesine mi ihtiyaç duyuyoruz?
Başa, köprüye dönelim. Ortadaki aşınmış tahtalar, ikisinin de aslında yarı yola kadar geldiğini gösteriyor. Eksik olan yürüyüş değil, son birkaç adım.
İlk adım, karşıdakine “yenildim” demek değil, “seni kaybetmek istemiyorum” demektir.